Μία από τις ωραιότερες περιόδους της εκκλησιαστικής ζωής πλούσια σε πνευματικά μηνύματα, με ιδιαίτερες ακολουθίες και ευκαιρίες για πνευματική ανάταση, η Αγία και Μεγάλη Τεσσαρακοστή, έχει ως έναυσμά της τον Κατανυκτικό Εσπερινό, τον επιλεγόμενο και Εσπερινό της Συγγνώμης. Αν η Μεγάλη Τεσσαρακοστή, δικαιολογημένα χαρακτηρίζεται ως η μεγάλη φωτεινή λεωφόρος της μετανοίας που οδηγεί στην ανάσταση - σωτηρία του ανθρώπου, τότε σίγουρα η αφετηρία της είναι ο Κατανυκτικός Εσπερινός. Και λέγεται Κατανυκτικός γιατί ψάλλονται κατανυκτικά τροπάρια από το Τριώδιο που το περιεχόμενό της διαποτίζεται από βαθιά συναίσθηση της αμαρτωλότητας, πένθος, συντριβή, μετάνοια και θερμή ικεσία για άφεση αμαρτιών.