ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΑΠΟ ΤΑ ΜΕΤΩΠΑ ΤΗΣ ΟΥΚΡΑΝΙΑΣ

«Έχω φωτογραφίσει τρύπες από βλήματα σε τοίχους βιβλιοθηκών και ερείπια σχολείων και πολιτιστικών κέντρων• έχω καταγράψει τις μαρτυρίες επιζώντων και αυτοπτών μαρτύρων των φρικαλεοτήτων. Το έκανα για να αποκαλύψω την αλήθεια, για να διασφαλίσω την επιβίωση της μνήμης και για να δώσω μια ευκαιρία στη δικαιοσύνη και σε μια διαρκή ειρήνη». (Victoria Amelina)

Όταν η Ρωσία εισέβαλε στην Ουκρανία στις 24 Φεβρουαρίου 2022, η Βικτώρια Αμελίνα ήταν αφοσιωμένη στη συγγραφή ενός μυθιστορήματος, συμμετείχε ενεργά στη λογοτεχνική σκηνή της χώρας και μεγάλωνε τον γιο της. Και τότε μεταμορφώθηκε σε κάτι άλλο• σε ερευνήτρια εγκλημάτων πόλεμου και χρονικογράφο εξαιρετικών γυναικών που, όπως και η ίδια, προσχώρησαν στην αντίσταση.

Ανάμεσα σε αυτές τις ηρωίδες είναι η Εβχένια, διακεκριμένη δικηγόρος που έγινε στρατιωτίνα• η Ολεξάντρα, η οποία κατέγραψε δεκάδες χιλιάδες εγκλήματα πολέμου και τιμήθηκε με το Νόμπελ Ειρήνης το 2022 και η Γιούλια, μια βιβλιοθηκάριος που βοήθησε στην αποκάλυψη της απαγωγής και της δολοφονίας ενός συγγραφέα παιδικών βιβλίων.

Το βράδυ της 27ης Ιουνίου 2023, η Αμελίνα και τρεις ξένοι συγγραφείς έκαναν στάση για δείπνο στη ρημαγμένη από τον πόλεμο περιοχή του Ντονέτσκ. Όταν ένας ρωσικός πύραυλος Κρουζ έπληξε το εστιατόριο, η Αμελίνα τραυματίστηκε σοβαρά αφήνοντας την τελευταία της πνοή την 1η Ιουλίου. Ήταν τριάντα επτά ετών. Μας κληροδότησε μια συγκλονιστική καταγραφή του αφανισμού που έφερε ο πόλεμος και του τιμήματος της αντίστασης.

Η Βικτώρια Αμελίνα ήταν βραβευμένη Ουκρανή μυθιστοριογράφος, δοκιμιογράφος, ποιήτρια και ακτιβίστρια υπέρμαχος των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Tα πεζά, τα άρθρα και τα ποιήματά της έχουν μεταφραστεί σε πολλές γλώσσες. Το 2019 και το 2020 έζησε και ταξίδεψε εκτενώς στις Ηνωμένες Πολιτείες. Έγραφε τόσο στα ουκρανικά όσο και στα αγγλικά, και άρθρα της έχουν δημοσιευθεί στα έντυπα The Irish Times, Dublin Review of Books και Eurozine.

Όταν της απονεμήθηκε μια ετήσια υποτροφία του Πανεπιστημίου Κολούμπια για το Παρίσι, η Βικτόρια βρέθηκε σε δίλημμα σχετικά με τη μετάβασή της εκεί, καθώς ένιωθε διχασμένη στην ιδέα να εγκαταλείψει την Ουκρανία. Τελικά αποδέχτηκε την υποτροφία, καθώς θα της επέτρεπε να ολοκληρώσει το πιο πρόσφατο βιβλίο της -ένα έργο μη μυθοπλαστικού χαρακτήρα που η ίδια περιέγραφε ως «ημερολόγιο περίπου δώδεκα γυναικών, συμπεριλαμβανομένης και της ίδιας, που αναζητούν τη δικαιοσύνη». Σχεδίαζε να μετακομίσει μαζί με τον 12χρονο γιο της. Όμως, τα σχέδιά της δεν έμελλε να πραγματοποιηθούν.

Το βιβλίο-ντοκουμέντο Κοιτώντας γυναίκες, κοιτώντας τον πόλεμο. Σημειώσεις από τα μέτωπα της Ουκρανίας (Looking at women, looking at war. A War and Justice Diary) τιμήθηκε με το βραβείο Orwell για πολιτικό δοκίμιο το 2025 και το IPA Prix Voltaire Special Award το 2024 ενώ μεταφράζεται σε δεκατέσσερις γλώσσες.