ΓΝΩΡΙΜΙΑ ΜΕ ΤΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΑ ΕΙΚΟΝΟΓΡΑΦΗΜΕΝΑ ΧΕΙΡΟΓΡΑΦΑ

Τι είναι ένα βυζαντινό εικονογραφημένο χειρόγραφο; Βιβλίο, έργο τέχνης, πολύτιμο αντικείμενο, υλικό τεκμήριο πίστης, εξουσίας, μνήμης και επιθυμίας;

Ο γοητευτικός κόσμος των βυζαντινών εικονογραφημένων βιβλίων παραμένει ελάχιστα γνωστός στο ευρύτερο κοινό και δυσπρόσιτος για τους νεότερους σπουδαστές του βυζαντινού πολιτισμού και της τέχνης ειδικότερα. Αφενός, το αφιλόξενο περιβάλλον που έχει εμπεδωθεί από την κατάχρηση της ειδικής ορολογίας και, αφετέρου, η πληθώρα και ο κατακερματισμός της εξειδικευμένης, κατεξοχήν ξενόγλωσσης βιβλιογραφίας δυσχεραίνουν την εξοικείωση του ελληνικού αναγνωστικού κοινού με αυτά. Στόχος της συγγραφέως είναι να τα καταστήσει ελκυστικότερα και κάπως πιο προσιτά, αναδεικνύοντας διαφορετικές ιστορικές και υλικές πτυχές τους με τρόπο εύληπτο και επικαιροποιημένο: σε συνεχή διάλογο με τις σύγχρονες εξελίξεις στις σπουδές του χειρόγραφου βιβλίου και του οπτικού πολιτισμού και, παράλληλα, σε δημιουργική συνομιλία με παλαιότερες μεθόδους και ερμηνευτικά σχήματα που διατηρούν μέχρι σήμερα το επιστημονικό τους σφρίγος.

Με οδηγό επιλεγμένα χειρόγραφα από τον 6ο έως τον 14ο αιώνα, και με ιδιαίτερη έμφαση στη μεσοβυζαντινή περίοδο, ο τόμος προτείνει μια ουσιαστική γνωριμία με το βυζαντινό εικονογραφημένο βιβλίο. Εδώ τα χειρόγραφα δεν αντιμετωπίζονται ως απλά αποθετήρια εικόνων, αλλά ως σύνθετα κοινωνικά και υλικά αντικείμενα ως αυτάρκεις μικρόκοσμοι που αντανακλούν τη συλλογική προσπάθεια των δημιουργών τους, αλλά και τις επιθυμίες, τις ανάγκες και το γούστο των παραγγελιοδοτών και των τελικών χρηστών. Στις σελίδες των μέμβρινων βιβλίων που θα γνωρίσουμε, αναζητούμε τα ιστορικά υποκείμενα, επώνυμα και ανώνυμα: τον homo byzantinus με σάρκα και οστά.