Η μελέτη κινείται γύρω από δύο κύριους άξονες, κάτι που είναι φανερό στον τίτλο της. Ο ένας αφορά στο φυσικό περιβάλλον, το πλαίσιο δηλαδή μέσα στο οποίο οι άνθρωποι του παρελθόντος έδρασαν, και το δεύτερο εξετάζει την κατοίκηση στο νησί.

Η προσπάθεια να προσεγγίσουμε τα κύρια χαρακτηριστικά του φυσικού περιβάλλοντος της αρχαίας Χίου στηρίχθηκε εκ των πραγμάτων στα δεδομένα που διαθέτουμε από τα μεσαιωνικά και νεότερα χρόνια, εφόσον έρευνες για το παλαιό περιβάλλον του νησιού δεν έχουν γίνει. Σ' αυτό το μέρος του βιβλίου παρουσιάζονται οι ζωτικοί τομείς της οικονομίας, όπως είναι η γεωργία και η κτηνοτροφία.