Η ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ ΚΑΙ Η ΚΥΠΡΟΣ ΣΤΗΝ ΟΘΩΜΑΝΙΚΗ ΕΠΟΧΗ ΤΩΝ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΕΩΝ

Το παρόν βιβλίο εκκινεί από τη θέση πως η γεωγραφία δεν είναι αυτονόητη, αλλά η σημασία της μεταβάλλεται στον χρόνο, τον χώρο και στο γεωπολιτικό πλαίσιο. Το έργο, καλύπτοντας ολόκληρη την οθωμανική περίοδο της κυπριακής ιστορίας (1571-1878), εστιάζει στην εποχή των επαναστάσεων και τις δεκαετίες ανάμεσα στο 1760 και το 1840. Η αντανάκλαση της παγκόσμιας αυτής ιστορικής διεργασίας επέφερε ριζικές μεταβολές στη σχέση των ανθρώπων με τον χώρο αλλά και στις διά- και ενδοκοινοτικές σχέσεις. Η προσέγγιση του βιβλίου τοποθετείται στο σημείο που τέμνονται η περιβαλλοντική, η οικονομική, η κοινωνική και η διανοητική ιστορία, εναλλάσσοντας την κλίμακα της παρατήρησης μεταξύ του τοπικού, του οθωμανικού, του μεσογειακού και του παγκόσμιου πλαισίου. Απώτερος σκοπός του είναι να διαφωτίσει τις σύνθετες ιστορικές διεργασίες που οδήγησαν στην εθνοθρησκευτική σύγκρουση του ταραχώδους 20ού αιώνα στο νησί.

Η μελέτη αυτή προσφέρει δύο σημαντικούς νεωτερισμούς: αφενός τοποθετεί την Κύπρο, μια σχετικά ήσυχη οθωμανική επαρχία, στην εποχή των επαναστάσεων στην Ευρώπη και τον Μεσογειακό κόσμο• αφετέρου χρησιμοποιεί συστηματικά τις δυνατότητες που προσφέρει η χρήση των Συστημάτων Γεωγραφικών Πληροφοριών στην ιστορική έρευνα για να μελετήσει την κυπριακή οικονομία και κοινωνία σε μια εποχή βαθιών μετασχηματισμών και ανατροπών. Η μελέτη αυτή μπορεί να λειτουργήσει υποδειγματικά για την εξοικείωση των ερευνητών με τα νέα αυτά αναλυτικά εργαλεία και για τον ουσιαστικό ενοφθαλμισμό των σύγχρονων αναζητήσεων της «παγκόσμιας ιστορίας» στην ελληνική και την κυπριακή ιστοριογραφία.

Ο Αντώνης Χατζηκυριάκου συνέγραψε ένα ιστορικό βιβλίο στο οποίο συνδυάζει, με μέθοδο τολμηρή και πρωτότυπη και λόγο καταληπτό και ρέοντα, τον θεωρητικό και ιστοριογραφικό προβληματισμό με τη χρήση ψηφιακών εργαλείων στην αρχειακή έρευνα. Ωστόσο, δεν είναι ένα βιβλίο που αφορά μόνο τους ενδιαφερόμενους για την ιστορία της Κύπρου, καθώς οι εννοιoλογικοί άξονες της μεσογειακότητας, της νησιωτικότητας, της χωρικότητας και της εποχής των επαναστάσεων, που διαπερνούν το βιβλίο, και η όλη μεθοδολογική προσέγγιση του συγγραφέα, το καθιστούν ένα ανάγνωσμα που ωθεί τον αναγνώστη να σκεφτεί και να προβληματιστεί γύρω από ευρύτερα ιστορικά και ιστοριογραφικά ζητήματα.