Ο αφορισμός είναι μια μορφή ποιμαντικής πράξης που εφαρμόζεται ήδη από τα πρώτα αποστολικά χρόνια και συνεχίζεται μέχρι τις ημέρες μας, γνωρίζοντας διάφορες μορφές αλλά και παρερμηνείες και παραχρήσεις. Η Εκκλησία δεν αφορίζει για να τιμωρήσει, παρά μόνον για να προφυλάξει και να παιδαγωγήσει. Το επιτίμιο, σε όλη την κανονική παράδοση της Ανατολής, δεν έχει δικανικό χαρακτήρα αλλά μόνον θεραπευτικό, αφού ο αμαρτάνων δεν θεωρείται ένοχος για την προσβολή της θείας δικαιοσύνης αλλά μόνον ασθενής και «απολωλός», δηλαδή κάποιος που έχει χάσει τον προσανατολισμό του, τον στόχο του δηλαδή, και οι ιεροί κανόνες έρχονται ως οδοδείκτες για να τον αναπροσανατολίσουν.