Στο βιβλίο αυτό συγκεντρώνονται οι μελέτες και τα άρθρα του Νικόλαου Μ. Παναγιωτάκη (1935-1997), καθηγητή του Πανεπιστημίου Κρήτης και διευθυντή του Ελληνικού Ινστιτούτου Βενετίας, που αφορούν την πρώτη περίοδο της ζωής του Δομήνικου Θεοτοκόπουλου (1541-1614) στην Κρήτη.

Στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος του Ν.Μ.Π. βρίσκεται ο άνθρωπος Δομήνικος Θεοτοκόπουλος και όχι η τέχνη του. Ο μελετητής εκμεταλλεύεται μεθοδικά και εξαντλητικά γνωστές και άγνωστες ως τώρα ιστορικές πηγές, αντλημένες κυρίως από τα Αρχεία και τις Βιβλιοθήκες της Βενετίας και της Ρώμης, για να φωτίσει ζητήματα που συνδέονται με τη ζωή και τη δράση του Θεοτοκόπουλου στη Κρήτη, με τη καταγωγή, το δόγμα και την οικονομική κατάσταση της οικογένειάς του, και για να περιγράψει τις πολιτισμικές και καλλιτεχνικές συνθήκες του καιρού και του γενέθλιου τόπου, μέσα στις οποίες ο ζωγράφος σπούδασε τα γράμματα και μυήθηκε στα μεγάλα μυστικά της τέχνης του. Χάρη στις συστηματικές έρευνες του Ν.Μ.Π. είμαστε πια βέβαιοι ότι, όταν ο Θεοτοκόπουλος το 1567 αναχώρησε για τη Βενετία, ήταν ήδη ώριμος ζωγράφος, έτοιμος να αναμετρηθεί με τις μεγάλες καλλιτεχνικές προκλήσεις της εποχής του.