Περισσότερο από κάθε άλλη ψυχική διαταραχή η κατάθλιψη είναι μια καθαρά ανθρώπινη κατάσταση που προκαλείται από μια υποκειμενικότητα , αλλά ίσως και αντικειμενικά "σκληρή" πραγματικότητα. Συχνά συνδέεται με σημαντικές ματαιώσεις καθώς και με μια βαθιά και επώδυνη προσωπική ενδοσκόπηση και σκέψη πάνω στο νόημα, τη ματαιότητα και τη μοναξιά της ανθρώπινης ύπαρξης και πορείας.

Πρόκειται για μια "συνάντηση" με την απελπισία, που στις συνήθεις της μορφές, όταν δεν ξεπερνά κάποια όρια, εμπεριέχει ταυτόχρονα το "καλύτερο" αλλά και το "χειρότερο" της ανθρώπινης εμπειρίας. Παρά το γεγονός ότι αναμφισβήτητα κάποιες μορφές κατάθλιψης ενέχουν κάτι το πνευματικό και οδηγούν σε ανώτερα επίπεδα συνειδητότητας, εντούτοις δεν παύουν να είναι επώδυνες και δυσάρεστες και σε κάποιες περιπτώσεις να προκαλούν πολύ σοβαρά προβλήματα. Τις τελευταίες τρεις δεκαετίες έχουν γίνει πολλές προσπάθειες για την ταξινόμηση, τη διάγνωση και την κατανόηση των ψυχολογικών συνισταμένων της κατάθλιψης.