Ο Ιβάν Ιβάνοβιτς και ο Ιβάν Νικηφόροβιτς, δύο γείτονες, γαιοχτήμονες, κάτοικοι της αγροτικής πόλης του Μίργκοροντ και ταυτόχρονα φίλοι, είναι οι «πρωταγωνιστές» της πρωτόγνωρης ιστορίας μας.
Ο Ιβάν Ιβάνοβιτς, ψηλός, λεπτός, με ευχέρεια λόγου και γοητευτικούς τρόπους, είναι το ακριβώς αντίθετο στην εμφάνιση και τους τρόπους, με αυτήν του κοντού, χοντρού και αγροίκου Ιβάν Νικηφόροβιτς, γεγονός, όμως, που δεν τους εμποδίζει να είναι καλοί φίλοι, μέχρι τη στιγμή που μια ασήμαντη μεταξύ τους παρεξήγηση, τους μετατρέπει σε ορκισμένους εχθρούς, επιδιώκοντας πλέον ο ένας την εξόντωση του άλλου.

"Ο Καυγάς των δύο Ιβάν" είναι ένα χαρακτηριστικό δείγμα της συγγραφικής ιδιοφυΐας και της ιδιόμορφης οπτικής του Νικολάι Γκόγκολ. Το κύριο χαρακτηριστικό γνώρισμα της ιστορίας και των πρωταγωνιστών της είναι η παρωδία -ένα χαρακτηριστικό γνώρισμα που κυριαρχεί στα έργα του Γκόγκολ- και η αφήγησή του χαρακτηρίζεται από την ένταση και την πυκνότητα, από την διάχυτη ποιητικότητα και τη σκωπτική διάθεση, που φτάνει στα όρια της φάρσας.