Οι συγγραφείς του πονήματος, πέραν από τα νέα στοιχεία που παρουσιάζουν, καταφέρνουν μέσα από τις μαρτυρίες των πηγών και των αρχείων, να αναστήσουν και να παραστήσουν συνάμα και τις ίδιες τις ιστορικές περιόδους στις οποίες αναφέρονται. Τη ζωή μέσα και γύρω από την λίμνη Βιστωνίδα και το Μετόχι της Μονής Βατοπεδίου του Αγίου Όρους, αλλά και τις ποικίλες σχέσεις μονών του ’θωνα με την εκάστοτε αντίστοιχη κεντρική διοίκηση.

Όπως αναφέρουν οι ίδιοι οι επιστήμονες στον πρόλογο τους, η “μελέτη δεν φιλοδοξεί να δώσει μια αναλυτική ιστορία της παρουσίας της Μονής Βατοπεδίου στην περιοχή της λίμνης Βιστωνίδας από τον 11ο αιώνα, όταν έχουμε την πρώτη μαρτυρία, μέχρι το τέλος της οθωμανοκρατίας στην Θράκη (1913) και στο ’γιον Όρος (1912)”. Όσο για τον σκοπό της έκδοσης, σύμφωνα πάντα με τους συγγραφείς, είναι «να παρουσιάσει ορισμένες άγνωστες πτυχές αυτής της ιστορίας, όπως αναδύονται είτε από τα γνωστά και ήδη δημοσιευμένα έγγραφα, είτε από άγνωστα μέχρι σήμερα έγγραφα της περιόδου της τουρκοκρατίας. Παράλληλα συνδυάζονται και άλλες ιστορικές πηγές, όπως οι αρχαιολογικές μαρτυρίες της εποχής».