Το θέμα της ιστορίας του βιβλίου αυτού είναι μια αρρώστια που στην εποχή της Αναγέννησης -και πιο συγκεκριμένα στο τέλος του δεκάτου έκτου και τις πρώτες δεκαετίες του δεκάτου εβδόμου αιώνος- απλώθηκε πλατιά στην κοινωνία και έλαβε διαστάσεις επιδημίας. Η μελαγχολία τότε -γιατί περί αυτής πρόκειται- δεν είχε την σημασία που της αποδίδομε σήμερα. Δεν ήταν απλώς μια κατάσταση θλίψης, λύπης, απελπισίας ή αθυμίας. Περιελάμβανε κάθε μορφή τρέλας - από το πιο απλό, παροδικό είδος κατάπτωσης ως τις πλέον ακραίες μορφές παράκρουσης και φαντασίωσης. Η μελαγχολία, τότε όντας η επιτομή όλων των εκφάνσεων της τρέλας, ήταν μια επώδυνη κατάσταση, που βασάνιζε όχι μόνο την ψυχή του φορέα της, αλλά και το σώμα του.