Η εννοιολογική προσέγγιση στην διαμόρφωση μιας επιστημονικής κοσμοαντίληψης ακολουθεί, κυρίως, δύο δρόμους που έχουν θετικιστικό ή ρεαλιστικό χαρακτήρα.

Η θετικιστική αντίληψη για την πραγματικότητα, που απορρέει από "τους πολλούς που παρατηρούν, ερμηνεύουν, επικοινωνούν και συμφωνούν" και από τον διυποκειμενικό συμβιβασμό των αντιλήψεων για την πραγματικότητα, τοποθετεί τον παρατηρητή στον κεντρικό ρόλο.

Η ρεαλιστική άποψη δίνει έμφαση στην πεποίθηση ότι ο φυσικός κόσμος υπάρχει "εκεί έξω", αυτόνομα και ανεξάρτητα από την παρατήρηση ή την συνείδηση του παρατηρητή.