Ναυτική περιπέτεια, ιστορικό μυθιστόρημα, μυητικό ταξίδι; Το ''Αυτόματο'' χαρακτηρίστηκε ως ένα από τα καλύτερα μεταμοντέρνα μυθιστορήματα των τελευταίων χρόνων. Η υπόθεση περιστρέφεται γύρω από την ύπαρξη μιας μεταλλικής κούκλας με μορφή πολεμιστή που ανακαλύφθηκε τυχαία σε ένα ξεχασμένο νησί στο στενό του Μαγγελάνου. Αυτό το αντικείμενο θα παρακινήσει τον Γκρίφιν, άνθρωπο παθιασμένο με την έννοια της αφάνειας, να ταξιδέψει στα τέλη του 20ού αιώνα μέχρι την άκρη του κόσμου, για να ανασυνθέσει μια ιστορία που συνδέει μυστηριωδώς τη ζωή του με την εμφάνιση του αυτόματου και τους μάγους Μελβίκιο και Λεβ, που έζησαν στην Πράγα τον 16ο αιώνα.

Στην πραγματικότητα, το μυθιστόρημα του Ορτέγα είναι ένα αριστοτεχνικό αμάλγαμα λογοτεχνικών ειδών, όπου κινητήρια δύναμη του μηχανισμού της αφήγησης μοιάζει να είναι η ίδια η λογοτεχνία.