Ήταν εφικτό από τη δεκαετία του ΄60 (συζήτηση ανοιχτή ήδη από αυτή του ΄40) όχι μόνο να διεισδύσει κανείς στις πηγές της νόησης, αλλά ταυτόχρονα να αποκωδικοποιήσει το "μαύρο κουτί" της τεχνητής νοημοσύνης; Ποιος είναι, άραγε, ο πραγματικός κίνδυνος, η υποδούλωση της φυσικής στην τεχνητή νοημοσύνη ή η αυτοϋποδούλωση της πρώτης στους εκμεταλλευτικούς μηχανισμούς;

Ο σπουδαίος και καθ΄ όλα ξεχωριστός Σοβιετικός φιλόσοφος Έβαλντ Ιλιένκοφ, με εργαλείο το διαλεκτικό υλισμό, ξεκλειδώνει σ΄ αυτή τη συλλογή διαχρονικά επίκαιρων άρθρων του -για πρώτη φορά μεταφρασθέντων και εκδοθέντων στα ελληνικά με τη μορφή βιβλίου- τα "μυστικά" της συγκρότησης του νου.

Ο Ιλιένκοφ εμβαθύνει, από μαρξιστικές θέσεις, την κριτική του ματιά στους διαχρονικά πιο σημαντικούς εκπροσώπους μεγάλων φιλοσοφικών ρευμάτων (Χέγκελ, Καντ, Σπινόζα, Φίχτελ, Σέλινγκ), αλλά και περιδιαβαίνει όλους τους χώρους της παγκόσμιας διανόησης και τέχνης (από το Μότσαρτ και τον Μπετόβεν μέχρι τον Γκόγια και το Ρέμπραντ κι από τον Πούσκιν και τον Μπαλζάκ μέχρι το Στανισλάφσκι και τον Μπέργκμαν), για να προσδώσει μια σπάνια παραστατικότητα στην ανάλυσή του, κι ενώ με απολαυστικά σαρκαστικό τρόπο αφοπλίζει τις φυσιοκρατικές και βιοκοινωνικές θεωρίες.

Μια διαλεκτική φιλοσοφική "ραψωδία" που έρχεται απ΄ το παρελθόν για να φωτίσει το μέλλον.