Η μελέτη αυτή εξιστορεί τα γεγονότα που οδήγησαν στην εκδήλωση του Κινήματος της Εθνικής 'Αμυνας στη Θεσσαλονίκη τον Αύγουστο του 1916 καθώς και τις συνέπειές του, έως τα τέλη της άνοιξης του 1917, όταν ο βασιλιάς Κωνσταντίνος, υπό την πίεση των όπλων της Αντάντ, υποχρεώθηκε να εγκαταλείψει τη χώρα. Επρόκειτο για γεγονότα δραματικά που έχουν μείνει γνωστά με τον όρο Εθνικός Διχασμός, αφού η σύγκρουση βενιζελικών και κωνσταντινικών προσδιόρισε εν πολλοίς την πορεία του νεότερου Ελληνισμού για αρκετές δεκαετίες. Η εικονογράφηση της έκδοσης έγινε στη συντριπτική της πλειοψηφία με υλικό από το αρχείο του Γιάννη Μέγα.

Το βιβλίο είναι το 3ο της σειράς με τίτλο «Η Θεσσαλονίκη στον Α' Παγκόσμιο Πόλεμο». Στη σειρά παρουσιάζονται τα κοινωνικο-πολιτιστικά και ιστορικά δρώμενα της εποχής που δεν ήταν ποτέ στο προσκήνιο των ιστορικών καταγραφών και αποτιμώνται τώρα μετά από πολλά χρόνια δικαιολογημένης προσοχής στα κυρίαρχα ιστορικά ντοκουμέντα της εποχής.