Ο «Μανόλης ο Ντελμπεντέρης» είναι το μοναδικό μυθιστόρημα του πρωτεργάτη του κινήματος του δημοτικισμού Αργύρη Εφταλιώτη και είδε το φως της δημοσιότητας μετά τον θάνατό του.

Κεντρικό πρόσωπο του μυθιστορήματος είναι ένας όμορφος νεαρός είκοσι χρόνων. Ο Μανόλης, όπως είναι το όνομά του, κατάγεται από μία πρώην εύπορη οικογένεια. Το όνειρο του πατέρα του να τον δει κάποια στιγμή μεγάλο και τρανό, βασανίζει διαρκώς τον φιλόδοξο νεαρό. Ώσπου ξάφνου παρουσιάζεται η ευκαιρία να αφήσει πίσω το νησί του και να ταξιδέψει σε νέους τόπους. Ένα εγγλέζικο καράβι κάνει την εμφάνισή του στο λιμάνι του νησιού του. Ο Μανόλης δεν αφήνει την ευκαιρία να πάει χαμένη. Αρραβωνιάζεται στα γρήγορα τη γειτονοπούλα που του προξενεύουν ως πρόφαση για να ταξιδέψει στα ξένα, να προκόψει και πετυχημένος να γυρίσει πίσω και να την παντρευτεί. Από το σημείο αυτό και έπειτα, ο Μανόλης ασυγκράτητος αναπτύσσει μία καταπληκτική εμπορική δραστηριότητα με ασίγαστη φιλοδοξία για οικονομική και κοινωνική άνοδο, χωρίς ηθικούς φραγμούς και τύψεις.