Ένα φανταστικό επεισόδιο από τους αγώνες των Κοζάκων εναντίον των Πολωνών στην Ουκρανία του 17ου αιώνα. Ο Ταράς Μπούλμπα, ένας γέρος Κοζάκος των ηρωικών χρόνων, αφού μυήσει στον πόλεμο τους δυο γιους του, χάνει τον πρωτότοκο σε μια μάχη με τον εχθρό και σκοτώνει με τα ίδια του τα χέρια το δευτερότοκο, ο οποίος πρόδωσε την οικογένειά του και την ορθόδοξη πίστη για τον έρωτα μιας καθολικής Πολωνέζας. Ύστερα από δύο μεγάλες μάχες ο Ταράς Μπούλμπα αιχμαλωτίζεται και πεθαίνει στην πυρά.

Η επιτυχία του μυθιστορήματος, που γράφτηκε όταν ο Γκόγκολ ήταν μόλις είκοσι έξι χρόνων, οφείλεται στο ότι η επική πνοή που διατρέχει το κείμενο διαπλέκεται συνεχώς με την τραχιά ατμόσφαιρα που χαρακτήριζε τα κοζάκικα γλέντια, με τις οινοποσίες των Κοζάκων αλλά και με την ποιητική αναβίωση μιας Ουκρανίας πρωτόγονης.