Στον προκείμενο τρίτο τόμο-ύστερα από τον δεύτερο, όπου ο συγγραφέας συγκεντρώνει ποικίλα ιάματα και θεραπείες για τους πάσχοντες- ανατέμνονται ως αποφύσεις της νόσου η ερωτοληψία και η θρησκοληψία. Με τεκμήρια και παραδείγματα που του προσφέρουν ο μύθος, η ελεγεία και η σάτιρα, το ρομάντζο και η νουβέλα, ιστορικά παράδοξα, παραλειπόμενα και ιατρικές γνωματεύσεις, αλλά και ο βιβλικός λόγος, η αντιρρητική και η θρησκειολογία, ο Μπέρτον εξετάζει με περισσή εμβρίθεια την μελαγχολία που γεννά ο έρωτας (ορισμός, διάκριση, αίτια, συμπτώματα, πρόγνωση αντιφάρμακα, το πάθος της ζήλιας)και η θρησκεία (δεισιδαιμονία, αίρεση και μισαλλοδοξία, πολιτική εκμετάλλευση της πίστης, ένοχη συνείδηση, απελπισία).