H γένεση και οι μεταμορφώσεις της Kωνσταντινούπολης, της επί σειρά ετών μητρόπολης του μεσαιωνικού κόσμου, καθώς και η διαφορετική τύχη που είχαν τα άλλα αστικά κέντρα? η ιστορία της οριστικής κρίσης των πολεοδομικών προτύπων που είχαν διαμορφωθεί στις αρχαίες μήτρες και της επιβολής της χριστιανικής «νέας πόλεως».

Η αφήγηση ακολουθεί δύο παράλληλες διαδρομές: Τη γένεση και τις μεταμορφώσεις της Κωνσταντινούπολης, που για πολλούς αιώνες υπήρξε η μοναδική μεγαλούπολη του μεσογειακού κόσμου, και τη μοίρα των άλλων κέντρων, ο χαρακτήρας των οποίων όλο και απομακρυνόταν από αυτόν της πρωτεύουσας στη διάρκεια του μεσαίωνα.