Ο Αλέξανδρος Δελμούζος (1880-1956) υπήρξε κορυφαίος παιδαγωγός και ηγετική μορφή του Εκπαιδευτικού Δημοτικισμού, μιας κίνησης που έπαιξε σπουδαίο εθνικό αναμορφωτικό ρόλο. ’νθρωπος της πράξης, έσκυψε με πάθος πάνω στα προβλήματα της ελληνικής παιδείας και μόχθησε όσο κανένας άλλος να της χαράξει έναν καινούριο δρόμο· να αλλάξει όχι απλώς το εξωτερικό της σχήμα, τα όργανα και τη μέθοδο της εργασίας, αλλά και το πνεύμα, την εσωτερική της λειτουργία και τις βαθύτερες επιδιώξεις της.

Στο πρώτο μέρος του βιβλίου ο Ε. Π. Παπανούτσος παρακολουθεί τη ζωή του Δελμούζου και παράλληλα τις ζωηρές πνευματικές και πολιτικές ζυμώσεις που προκάλεσε στις αρχές του 20ού αιώνα το κίνημα του Εκπαιδευτικού Δημοτικισμού. Στο δεύτερο μέρος ο συγγραφέας ανθολόγησε από τα άρθρα και τα βιβλία του Δελμούζου σελίδες χαρακτηριστικές για τις παιδαγωγικές του ιδέες, που αντιπροσωπεύουν διάφορες περιόδους, από την εποχή του Σχολείου του Βόλου ώς τα χρόνια της διδασκαλίας στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης. Ο τόμος κλείνει με έναν πλήρη πίνακα των δημοσιευμάτων του μεγάλου παιδαγωγού.