Οι μεγάλες ιστορικές θρησκείες (ιουδαϊσμός, μουσουλμανισμός) θέτουν υπό τον έλεγχό τους τον έρωτα και διαχωρίζουν με στεγανό τρόπο κάθε εμπειρία του θείου από το ερωτικό βίωμα του ανθρώπου. Αντιθέτως, ο μυστικισμός στις τρεις αυτές μονοθεϊστικές παραδόσεις προβάλλει τον έρωτα και αντιλαμβάνεται τη σχέση Θεού - ανθρώπου ως παραλλαγή της ερωτικής εμπειρίας. "Θείος έρως" ονομάζεται η αναφορά μας στον Θεό με τη μεσολάβηση του ερωτικού βιώματος.

Επιπλέον ο "Θείος έρως" αποτελεί την πηγή έμπνευσης καλλιτεχνών οι οποίοι χωρίς να έχουν άμεση σχέση με τη θρησκευτικότητα ενστερνίζονται το μυστικισμό. Το βίωμα του ιερού που είναι η καταστατική αρχή κάθε θρησκείας εμβαπτίζεται στην ερωτική εμπειρία του ανθρώπου και εκφέρεται στο μυστικισμό ο οποίος με τη σειρά του τροφοδοτεί την τέχνη και ζωογονεί τη βιοτή μας.