Ο Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης (1851-1911), ένας από τους μεγαλύτερους Ευρωπαίους διηγηματογράφους, εισήλθε στην πολιτεία της λογοτεχνίας από την πύλη του μυθιστορήματος: Η μετανάστις (1879), Οι Έμποροι των Εθνών (1822), Η Γυφτοπούλα (1884). Τα τρία αυτά πρώιμα μυθιστορήματα δεν προσέλκυσαν όση προσοχή τους αναλογούσε, γιατί τα διηγήματα του συγγραφέα συγκέντρωσαν όλο σχεδόν το αναγνωστικό και κριτικό ενδιαφέρον. Με δεδομένο πάντως το παντοτινό αξιολογικό προβάδισμα των διηγημάτων του, ο μυθιστοριογράφος Παπαδιαμάντης χρειάζεται να ξανασυζητηθεί και να επανεκτιμηθεί, κάτι που άλλωστε έχει ήδη αρχίσει να γίνεται τον τελευταίο καιρό. Προς την κατεύθυνση αυτή επιθυμεί να συμβάλει και η παρούσα συναγωγή κριτικών μελετών.